De inwoners van Tjuchem zijn het zat. Tijdens een broeierige informatiebijeenkomst over het versterkingsprogramma hebben boze inwoners hun uitnodigingsbrieven teruggegeven aan de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). De Tjuchsters zeggen niets wijzer te worden van de brieven over het risicoprofiel van hun woning en eisen dat vooralsnog niet enkel de 42 woningen met een verhoogd risico worden geïnspecteerd, maar een integrale aanpak voor het hele dorp.

Het contrast kon nauwelijks groter: terwijl buiten de sneeuwvlokjes lieflijk naar beneden dwarrelden, was de sfeer binnen gespannen en liep de temperatuur steeds hoger op. Het zaaltje van dorpshuis Plaaisterploats leek bij tijd en wijle wel op het Britse Lagerhuis tijdens een Brexit-debat. De ruim honderd belangstellenden zaten dicht opeengepakt en de gemoederen raakten regelmatig verhit.

De benauwde, voor deze ge­egenheid te kleine locatie, leek overigens een strategische keuze van de dorpelingen: de NCG moest zweten. De boodschap moest luid en duidelijk overkomen. Want de versterkingsopgave zit de Tjuchsters hoog, héél hoog.

In de afgelopen weken ontvingen alle adressen in Tjuchem een brief waarin stond in welke risicocategorie hun woning valt. NCG-gebiedscoördinator Lucy Goslina vertelde dat een computerprogramma heeft bepaald welke woningen een verhoogd risico hebben en dat dit niets meer of minder betekent dat bij deze woningen de kans op een onveilige situatie het grootst is.

Inspecties zijn nu noodzakelijk om te bepalen of de woningen ook daadwerkelijk versterkt moeten worden, maar vooralsnog staan die alleen voor de 42 woningen met het hoogste risico gepland. De dorpsbewoners willen echter dat alle circa 130 woningen zo snel mogelijk worden geïnspecteerd, zodat vervolgens samen met de gemeente voor het hele dorp één plan kan worden gemaakt. ”Het theoretische model is omstreden, omdat de uitkomsten in veel gevallen niet met de realiteit overeen blijken te komen.

Het is een model om te bezuinigen,” stelde Tineke Zuidema, voorzitter van de Vereniging voor School en Dorpsbelangen Tjuchem. ”Om kapitaalvernietiging te voorkomen en de overlast zoveel mogelijk te beperken willen we dat álle woningen worden onderzocht. Dit biedt ook kansen om de versterking slim af te stemmen met andere opgaven in het gebied, zoals de verdubbeling van de N33.”

Tijdens een dorpsoverleg enkele dagen eerder hadden de Tjuchsters al besloten hun krachten te bundelen. ”Niet geld, maar veiligheid en de behoeften van de inwoners zouden centraal moeten staan in de versterkingsaanpak,” aldus Zuidema. ”We zijn het zat dat de spelregels van het versterkingsprogramma van boven worden opgelegd en bovendien steeds veranderen.” Zij vreest voor ongelijkheid en verdeeldheid als een deel van de woningen straks op basis van andere normen worden beoordeeld.

De Vereniging voor School en Dorpsbelangen Tjuchem bekijkt daarom op welke manier zowel de individuele belangen als die van dorpsbelangen zo goed mogelijk kunnen worden behartigd. Ondertussen wordt er door een werkgroep hard gewerkt aan de Toekomstvisie van Tjuchem.

Om een gebaar te maken gaven de Tjuchsters tijdens de informatieavond hun uitnodigingsbrieven, met daarin het risicoprofiel van hun woning, terug aan de NCG. Zuidema haalde, onder luid applaus van haar dorpsgenoten, demonstratief de brieven op, waarna zij deze overhandigde aan gebiedsmanager Goslinga. ”Zo willen we aan Den Haag, en met name aan minister Wiebes, duidelijk maken hoe we over de situatie denken.”

Wethouder Anja Woortman kon ook rekenen op applaus van de bezoekers. Zij schaarde zich vierkant achter de Tjuchsters en verklaarde zelf ook voorstander te zijn van een gebiedsgerichte aanpak, zoals eerder in Overschild al succesvol bleek. De nieuwe risicogerichte benadering van minister Wiebes lijkt echter weinig ruimte te laten voor gemeenten en burgers die de versterkingsopgave samen willen oppakken.

Twee weken terug stuurde Woortman, samen met de andere aardbevingsgemeenten, de provincie en de gasbelangenverenigingen daarom een brandbrief naar de Tweede Kamer, waarin ze onder meer pleitten voor meer vrijheid voor de gemeenten om hun lokale plannen samen met inwoners vorm te geven. Via de NCG hopen de Tjuchsters dat de brieven snel op het bureau van de minister belanden, om daarmee een krachtig signaal af te geven dat ze zelf over hun toekomst willen beslissen.

Woortman stelde voor om de brieven zelf af te leveren bij de minister, wat kon rekenen op een goedkeurend geluid vanuit de zaal. Zuidema: ”We hebben er alle vertrouwen in dat we samen met de gemeente in staat zijn om onze toekomstplannen ten uitvoer te brengen en de versterkingsaanpak in goede banen te leiden. Het enige wat de minister hoeft te doen is de rekening neerleggen bij de NAM, zoals hij voortdurend beloofd heeft.”